Toenemende druk door laattijdige betalingen

Voor veel zelfstandigen is het inmiddels een herkenbaar probleem: klanten die te laat betalen. Volgens onderzoek van Knab onder zeshonderd zzp’ers heeft bijna de helft (48%) te maken met facturen die na de afgesproken termijn worden voldaan. Gemiddeld ontvangen zelfstandigen hun geld achttien dagen te laat. In één op de zes gevallen duurt het zelfs langer dan een maand. Voor sommige zzp’ers is dat meer dan een ongemak, het brengt hun financiële stabiliteit rechtstreeks in gevaar.

Spaargeld als noodoplossing

Bedrijfscoach Annemieke Verhoeff herkent het probleem. Ze moet geregeld haar spaargeld aanspreken wanneer betalingen uitblijven. “Ik heb gelukkig een buffer en een partner met een inkomen, maar eigenlijk wil ik daar geen gebruik van maken als een klant niet op tijd betaalt,” vertelt ze. Haar facturen hebben een betaaltermijn van veertien dagen, maar de praktijk leert dat het geld vaak pas na drie weken binnenkomt. “Afspraak is afspraak. Als een klant een langere termijn wil, dan moet we dat vooraf vastleggen.”

Het probleem beperkt zich niet tot gemiste inkomsten. Ook vaste kosten zoals verzekeringen, kantoorhuur, hypotheek… lopen gewoon door. Uit het onderzoek blijkt dat 19% van de zzp’ers weleens in geldnood komt door wanbetaling. Een deel grijpt naar spaargeld, anderen stellen hun eigen salaris uit of moeten tijdelijk geld lenen.

Wettelijke bescherming blijft tandeloos

Sinds 2022 geldt in de Europese Unie een maximale betalingstermijn van dertig dagen, bedoeld om ondernemers te beschermen tegen late betalingen. Daarvoor lag de grens nog op zestig dagen. In theorie moeten zelfstandigen hierdoor sneller hun geld krijgen, maar de praktijk laat iets anders zien. Een jaar na invoering, constateerde Knab al dat de regeling weinig effect heeft: veel opdrachtgevers houden zich simpelweg niet aan de termijn, en zelfstandigen hebben vaak niet de middelen of tijd om juridische stappen te ondernemen.

De Belastingdienst benadrukt dat een gezonde liquiditeitspositie essentieel is voor ondernemers. Zelfstandigen kunnen betalingsproblemen voorkomen door vooraf duidelijke voorwaarden te hanteren, bijvoorbeeld via een aanbetaling of automatische incasso.

Kwetsbare groep zelfstandigen

Volgens belangenvereniging ZZP Nederland melden zich jaarlijks honderden leden die door te late betalingen vastlopen. Vooral zelfstandigen met één of enkele vaste opdrachtgevers blijken kwetsbaar. “Als de facturen van zo’n klant blijven liggen, kan dat direct leiden tot betalingsproblemen,” zegt een woordvoerder.

Ook zzp-expert Martijn Pennekamp van Het Ondernemerscollectief ziet dat patroon. “Een grote groep zzp’ers krijgt weleens te maken met wanbetaling. Maar het treft vooral ondernemers die geen buffer hebben of onvoldoende spreiding in hun opdrachten.” Volgens hem hoort een zekere mate van risico bij het ondernemerschap: “Als je die risico’s niet kunt opvangen, moet je je afvragen of je goed bent voorbereid op zelfstandig werken.”

Strakker debiteurenbeheer als noodzaak

Steeds meer zelfstandigen proberen via beter debiteurenbeheer grip te krijgen op hun inkomsten. Annemieke Verhoeff is daar een voorbeeld van. “Vroeger nam ik een late betaling persoonlijk op, nu pak ik het zakelijker aan. Ik werk met vaste pakketten en automatische facturen. Na twee weken volgt standaard een herinnering. Dat neemt veel spanning weg.”
Deskundigen adviseren zzp’ers om vooraf kredietchecks te doen bij nieuwe opdrachtgevers en betalingsafspraken schriftelijk vast te leggen. Wie structureel te laat betaald krijgt, kan via incassobureaus of factoringdiensten eerder over zijn geld beschikken, al gaat dat vaak ten koste van een deel van de marge.