Zachte landing verlengd: geen boetes in 2026

De aangekondigde handhaving op schijnzelfstandigheid blijft voor 2026 zonder reguliere boetes. De Tweede Kamer heeft vlak voor het kerstreces besloten dat zorginstellingen en andere werkgevers die de regels niet exact naleven, ook in 2026 geen boete krijgen. Zij kunnen eerder een bedrijfsbezoek of boekenonderzoek verwachten. Dit geldt voor zowel algemene sectoren als specifiek voor de zorgsector.
Het oorspronkelijke plan van de Belastingdienst was dat per 1 januari 2026 naast naheffingen en correcties, bij onjuiste kwalificatie van arbeidsrelaties, ook boetes zouden worden opgelegd. De Belastingdienst stelde deze harde handhavingsslag uit om bedrijven en zelfstandigen extra tijd en duidelijkheid te geven.

Wel handhaving en sancties mogelijk

Hoewel boetes voorlopig uitblijven, blijft de Belastingdienst handhaven. Dit betekent dat zorginstellingen en andere opdrachtgevers bedrijfsbezoeken kunnen verwachten. Bij aantoonbare schijnzelfstandigheid zullen naheffingen van loonbelasting en sociale premies volgen. In sommige gevallen leidt dit tot boekenonderzoeken en correcties met terugwerkende kracht.
Voor kwaadwillende partijen, bijvoorbeeld wanneer er opzettelijk regels omzeild worden, blijven boetes wel een optie. Boetes kunnen dus nog steeds opgelegd worden bij opzet of grove schuld, ook in 2026.

Zorgsector: kwetsbaar door personeelstekorten

De zogeheten ‘zachte landing’ geldt ook in de zorgsector, waar de inzet van zzp’ers al langer onderwerp van discussie is. Zorginstellingen waarschuwden eerder dat een strikte handhaving zonder overgangsperiode, hun capaciteit zou ondermijnen. Bijvoorbeeld huisartsenposten die zonder zzp-inzet niet alle diensten kunnen bemensen.

Organisaties pasten daarom de afgelopen jaren hun inhuurbeleid aan, wijzigden roosters en contracten om risico’s te beperken. De beroepsvereniging V&VN benadrukt dat zzp’ers van toegevoegde waarde kunnen zijn bij drukte, ziekte of specialismen, maar waarschuwt ook voor kwaliteit en continuïteit van zorg, vooral in teams met veel wisselende zelfstandigen.

Impact op zzp’ers en opdrachtgevers

Het uitstel van boetes tot eind 2026, biedt tijd en ruimte om de eigen praktijk juridisch en administratief beter op orde te krijgen. Toch is het belangrijk om te beseffen dat schijnzelfstandigheid, ook zonder boete, financiële gevolgen kan hebben. De Belastingdienst beoordeelt handhaving vooral op de feitelijke situatie: wie beslist over planning, werkt met vaste roosters of wordt geleid door instructies, loopt meer risico op herkwalificatie naar een dienstverband.

Voor de zorg betekent dit dat instellingen en zzp’ers kritisch naar hun samenwerkingsvormen moeten kijken, juist omdat de inzet van zelfstandigen vaak cruciaal is om personeelstekorten op te vangen.

Waarom dit uitstel?

Het demissionaire kabinet koos voor een verlenging van de zachte landing om onbedoelde negatieve effecten van directe boetes te vermijden. De regels rond arbeidsrelaties en zzp-kwalificatie zijn complex. De Kamer wil bedrijven en zelfstandigen daarom eerst duidelijkheid via nieuwe wetgeving geven, voordat financiële straffen volgen.

In de praktijk blijft echter onduidelijkheid bestaan: sommige bronnen verwachten dat vanaf 2027 toch reguliere boetes zullen volgen als het kabinet de nieuwe wetgeving niet tijdig invoert.

Praktische stappen voor zzp’ers

Ondanks het uitstel van boetes blijft het verstandig om:
• Je contracten en werkwijze te evalueren en te checken of deze bij zelfstandig ondernemerschap passen.
• Meerdere opdrachtgevers te hebben en je zelfstandigheid aantoonbaar te maken.
• Administratie en overeenkomsten op orde te houden, zodat bij controles duidelijk is dat je als echte zzp’er werkt.
Voor zorgprofessionals geldt daarnaast dat het goed vastleggen van planningsvrijheid, beroepsmatige zelfstandigheid en inzet bij piekbelastingen, helpt om risico’s te verkleinen.